Kafese beş maymunu koyarlar, ortaya da bir merdiven ve tepesine de iple
muzları asarlar. Her bir maymun merdivenleri çıkarak muzlara ulaşmak
istediğinde dışarıdan üzerine soğuk su sıkarlar. Her bir maymun aynı
denemeye giriştiğinde çok soğuk suyla ıslatılır, bütün maymunlar bu
denemeler sonunda sırılsıklam ıslanırlar.
Bir süre sonra muzlara hareketlenen maymunlar diğerleri tarafından
engellenmeye başlanır. Su kapatılıp, maymunlardan biri dışarı alınıp ve
yerine yeni bir maymun konulur, ilk yaptığı iş muzlara ulaşmak için
merdivene tırmanmak olur. Fakat diğer dört maymun buna izin vermez ve yeni
maymunu döverler. Daha sonra ıslanmış maymunlardan biri daha yeni bir
maymunla değiştirilir ve merdivene ilk yaptığı atakta dayak yer, bu ikinci
yeni maymunu en şiddetli ve istekli döven ilk yeni maymundur. Islak
maymunlardan üçüncüsü de değiştirilir. En yeni gelen maymun da ilk
atağında cezalandırılır.
Diğer dört maymundan yeni gelen ikisinin, en yeni gelen maymunu niye
dövdükleri konusunda hiçbir fikirleri yoktur. Son olarak en baştaki
ıslanan maymunların dördüncüsü ve beşincisi de yenileriyle değiştirilir.
Tepelerinde bir salkım muz asılı olduğu halde artık hiçbiri merdivene
yaklaşmamaktadır.
Neden mi? Çünkü maymunların daha önceki yaşamlarından dolayı edindikleri sosyal fobi onları bu davranışı yapmaya mecbur bırakmaktadır..'Sosyal fobiyi körükleyen bir duygu öğrenilmiş çaresizlik duygusudur. Daha önce yaşadığı kötü tecrübeleri zihnine yazan kişi benzer durumlarda da aynı şeyi yaşayacağına inanarak hemen savunmaya geçmektedir.