ÇOCUKLARDA EN ÇOK GÖRÜLEN DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI 
VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ.

1-PARMAK EMME
1 yaş aşamasında görülen, doğal, iç dürtüsel bir davranıştır. 1 yaş çocuklarının yaklaşık % 50 sinde bu davranışa rastlanır.
Bebeklerde parmak emme, yalnızca beslenme güdüsünden kaynaklanır. Bu davranış aynı zamanda hoş, tatlı, ılık ve rahatlama duyguları verir. Ayrıca parmak emme bebeğe dinlenme ve gevşeme deneyimleri kazandırır.
Çocuklar ise korktuklarında, acıktıklarında, uykuları geldiğinde ya da zevk veren deneyimlere gereksinim duyduklarında parmak emmeye dönüş yaparlar. Parmak emen çocukların diğer çocuklara oranla daha problemli oldukları düşüncesi yanlış bir yargıdır.
Parmak emme davranışı, genellikle 18 ay düzeyinde yoğunlaşırken, 4 yaşa doğru ortadan kaybolur.
Eğer çocuk 5 yaşından büyük ve bunu bir alışkanlık olarak sürdürüyorsa, davranış bozukluğu olarak değerlendirip, çözüm arayışına yönelinmesi gerekir.
Parmak emme bilinçsiz bir alışkanlıktır ve sorunlar karşısında çocuk geriye dönüş(oral evreye dönüş) yaparak, bu davranışı adeta bir sığınma mekanizması olarak kullanmaktadır.
Parmak Emmeye yol açan Nedenler

• Aile içi sorunların yaşanması,
• Özellikle anne-çocuk iletişimde sorunların olması,
• Oral evrenin yeterince doyuma kavuşmaması,
• Çocuğun kendini yeterince güvende hissetmemesi,
• Çocuğun kendini “sevilmediği” duygusuna kaptırması,
• Anne – baba ayrılığı,
• Babadan uzun süre ayrı kalma,
• Yakınlardan birinin ölümü,
• Ani korku ve duygusal şoklar,
• Bilgisiz, bilinçsiz bakıcı- büyük yaklaşımları,
• Aile yaşantısı düzeninde değişiklik olması (yeni bir kardeşin doğması- çevre, ev değişikliği vb.)
• Anne –babanın hatalı tutumları,
• Çocuğu zorlayan beklenti ve stres unsurlarının bulunması,
• Çocuğun kendi gücü ve çabasıyla baş edemediği sorunlar yaşaması.

Çözüm Önerileri

• Bebekler beslenirken, annesinin sıcaklığını duyumsayacak şekilde tutulmalıdır. Böylece bebek hem beslenecek, hem de annesinin sevgisini duyumsayacaktır. Oral evrede gösterilecek bu yaklaşım, ileride parmak emme sorununun ortaya çıkmasını önemli ölçüde engelleyecektir.
• Eğer bebek emzirmenin bitiminde veya beslenme aralarında parmak emmeye yöneliyorsa, emzirme zamanını arttıracak çözümler yaratılmalıdır.
• Çocukların büyük bir oranı, 4 yaşa doğru parmak emme alışkanlığını bırakırlar. Bu evrenin anlayışla karşılanması ve kesinlikle aceleci olunmaması gerekir.
• Parmak emme sorunu olan çocuğun sürekli üzerine gidilmesi, eleştirici ve dayatmacı bir tutumla yaklaşılması, sorunu ortadan kaldırmaz; tam tersine sorunun daha da kalıcı ve şiddetli olmasına yol açar.
• Parmak emme davranışı karşısında panikle yaklaşılması, sürekli gündemde tutulması, diğer davranış bozukluklarına zemin hazırlayabilir(tırnak yeme, tikler, uyku-yeme bozuklukları v.b.)
• Anne – babanın göstereceği en sağlıklı yaklaşım; paniğe kapılmadan, olayı görmezlikten gelerek sabırlı ve anlayışlı davranmaktır.
• Parmak emmeye neden olan nedenler araştırılmalı ve çocuğu rahatlatacak çözümler üretilmelidir. Bu davranışın bebekçe olduğu, hoş görünmediği, isterse bu alışkanlığı terk edebileceği, çocuğa güvenildiği özellikle vurgulanmalıdır.
• Bu davranışından dolayı çocuk asla alaya alınmamalı, utandırma ya da cezalandırmaya yönelinmemelidir.
• Bu alışkanlığı bırakabilmesi için çocuğa yaşına göre bazı teknikler önerilebilir. Elini bir yumruk haline getirme, bunu yaptıkça övgüyle karşılama gibi… Veya bir ayna karşısında 2–3 günde bir, 5–6 dakika kadar parmak emmesi ve aynada kendini seyretmesi gibi… Ya da parmak yerine geçecek uygun bir nesne verilerek “ bunu yalnızca odada emebilirsin” gibi bir kural getirilebilir…
• Çocuğun yaşına göre, elleriyle uğraş göstereceği etkinlikler yaratmak da yararlı olabilir; oyun hamuru, kil çalışması, boyama, kesme yapıştırma, v.b.
• Parmak emen çocuğun dikkatini başka yöne çekmek, onun enerjisini harcayabileceği etkinlikler yaratmak da önerilebilir.
• Anne- baba, çocuğun güven içinde olduğunu, onu sevdiklerini, değer verdiklerini ve çocuklarını beğendiklerini çocuğa hissettirecek davranışlara özen göstermelidir.
• Anne- baba- çocuk arasındaki iletişim gözden geçirilmeli, daha yapıcı ve destekleyici tutum birlikteliği için gerekiyorsa uzmandan destek alınmalıdır.
  
  Diğer davranış bozuklukları gelecek ay ele alınacaktır...
  
  

    Ramazan KAYRAK
           Psikolog
                                                                                              psk.kayrak@hotmail.com

..............